Ngày Quốc tế Hòa bình 21/9: Lịch Sử, Ý Nghĩa & Vai Trò Việt Nam 2026

1. Ngày Quốc tế Hòa bình 21/9: Nguồn Gốc và Ý Nghĩa Sâu Sắc

1.1. Lịch Sử Hình Thành Ngày Quốc tế Hòa bình

Ngày Quốc tế Hòa bình, hay còn gọi là Ngày Hòa bình Thế giới, được Liên Hợp Quốc chính thức công nhận và kỷ niệm vào ngày 21 tháng 9 hàng năm. Khái niệm về ngày đặc biệt này xuất phát từ Nghị quyết 36/67 được Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua vào năm 1981, với mục tiêu ban đầu là ngày kỷ niệm và tôn vinh hòa bình. Lần đầu tiên, Ngày Quốc tế Hòa bình được tổ chức vào tháng 9 năm 1982, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong việc thúc đẩy nhận thức toàn cầu về tầm quan trọng của hòa bình.

Đến năm 2002, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã đưa ra tuyên bố chính thức, quy định ngày 21 tháng 9 hàng năm là Ngày Quốc tế Hòa bình, đồng thời kêu gọi một lệnh ngừng bắn và không bạo lực toàn cầu trong ngày này. Mục đích cốt lõi của ngày là khuyến khích các quốc gia và mọi cá nhân từ bỏ mọi hình thức chiến tranh, bạo lực, đồng thời xây dựng một thế giới không xung đột. Ngày này đặt nền móng vững chắc cho tầm quan trọng của hòa bình như một khát vọng chung, bất biến của toàn nhân loại, hướng tới một tương lai ổn định và thịnh vượng.

1.2. Ý Nghĩa Toàn Cầu của Ngày Quốc tế Hòa bình

Ý nghĩa ngày Quốc tế Hòa bình lan tỏa khắp toàn cầu, đóng vai trò như một lời nhắc nhở mạnh mẽ về sự cần thiết của hòa bình và sự cấp bách trong việc chấm dứt bạo lực, xung đột ở mọi nơi. Ngày 21/9 không chỉ là một ngày kỷ niệm đơn thuần mà còn là cơ hội quý giá để các quốc gia, cộng đồng và mỗi cá nhân trên thế giới tái khẳng định cam kết của mình đối với hòa bình, cũng như tăng cường hợp tác để giải quyết các thách thức chung mà nhân loại đang đối mặt.

Mục tiêu cao cả nhất của ngày Quốc tế Hoà bình là hướng tới một thế giới không còn chiến tranh, bạo lực, nơi mọi người có thể sống trong hòa bình, hạnh phúc và an toàn. Việc nuôi dưỡng một văn hóa hòa bình, không bạo lực là trọng tâm, khuyến khích sự hiểu biết, khoan dung và tôn trọng lẫn nhau giữa các dân tộc và nền văn hóa. Ngày Quốc tế Hòa bình thúc đẩy mọi người suy ngẫm về vai trò của mình trong việc xây dựng một môi trường hòa bình, bền vững, bắt đầu từ những hành động nhỏ nhất trong cộng đồng và cuộc sống hàng ngày.

2. Vai Trò Của Liên Hợp Quốc và Chủ Đề Ngày Hòa bình Hàng Năm

2.1. Nỗ Lực Gìn Giữ Hòa Bình Của Liên Hợp Quốc

Liên Hợp Quốc đóng vai trò trung tâm và không thể thiếu trong việc duy trì hòa bình và an ninh quốc tế, khởi xướng từ chính việc thành lập Ngày Quốc tế Hòa bình cho đến việc triển khai các hoạt động gìn giữ hòa bình phức tạp trên khắp thế giới. Lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc, thường được biết đến với biệt danh “mũ nồi xanh,” đã và đang thực hiện các sứ mệnh quan trọng tại nhiều khu vực xung đột. Phái bộ gìn giữ hòa bình đầu tiên được thành lập vào năm 1948 tại Palestine, mở đường cho hàng trăm sứ mệnh sau này.

Các nhiệm vụ chính của lực lượng này bao gồm giám sát ngừng bắn, bảo vệ người dân thường khỏi các cuộc xung đột, hỗ trợ xây dựng hệ thống tư pháp và thể chế nhà nước, cũng như đảm bảo an ninh trong quá trình chuyển đổi. Kể từ năm 1948, hơn 3.500 nhân viên gìn giữ hòa bình đã thiệt mạng trong khi thực hiện nhiệm vụ, một minh chứng cho sự cống hiến vì hòa bình. Năm 1988, Lực lượng gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc đã được trao giải Nobel Hòa bình để ghi nhận những đóng góp phi thường này.

2.2. Chủ Đề Ngày Quốc tế Hòa bình Hàng Năm

Mỗi năm, Liên Hợp Quốc chọn một chủ đề Ngày Quốc tế Hòa bình cụ thể để tập trung vào các khía cạnh khác nhau của hòa bình, từ đó thúc đẩy nhận thức và hành động toàn cầu. Việc này giúp định hướng các nỗ lực và hoạt động trong ngày 21/9, đảm bảo rằng thông điệp hòa bình được truyền tải một cách có trọng tâm và phù hợp với bối cảnh thế giới hiện tại.

Ví dụ, chủ đề cho Ngày Quốc tế Hòa bình 2024 (cũng là chủ đề của 2023) là “Actions for Peace: Our Ambition for the Global Goals” (Hành động vì Hòa bình: Tham vọng của chúng ta đối với các Mục tiêu Toàn cầu). Chủ đề này nhấn mạnh sự gắn kết giữa hòa bình và việc đạt được 17 Mục tiêu Phát triển Bền vững của Liên Hợp Quốc, khuyến khích mọi người đóng góp vào xây dựng một thế giới công bằng, hòa bình và bền vững hơn cho tất cả. Dưới đây là một số chủ đề trong những năm gần đây, cho thấy sự đa dạng và liên tục trong các nỗ lực vì hòa bình:

• 2023: Actions for Peace: Our Ambition for the Global Goals (Hành động vì Hòa bình: Tham vọng của chúng ta đối với các Mục tiêu Toàn cầu)
• 2022: End Racism. Build Peace. (Chấm dứt phân biệt chủng tộc. Xây dựng hòa bình.)
• 2021: Recovering Better for an Equitable and Sustainable World (Phục hồi tốt hơn vì một thế giới công bằng và bền vững)
• 2020: Shaping Peace Together (Cùng nhau định hình Hòa bình)
• 2019: Climate Action for Peace (Hành động vì Khí hậu cho Hòa bình)
• 2018: The Right to Peace – The Universal Declaration of Human Rights at 70 (Quyền được sống trong hòa bình – Tuyên bố Phổ quát về Nhân quyền ở tuổi 70)
• 2017: Together for Peace: Respect, Safety and Dignity for All (Cùng nhau vì Hòa bình: Tôn trọng, An toàn và Phẩm giá cho Tất cả)
• 2016: The Sustainable Development Goals: Building Blocks for Peace (Các Mục tiêu Phát triển Bền vững: Những viên gạch xây dựng Hòa bình)
• 2015: Partnerships for Peace – Dignity for All (Quan hệ đối tác vì Hòa bình – Phẩm giá cho Tất cả)

3. Việt Nam Với Hoạt Động Gìn Giữ Hòa Bình Liên Hợp Quốc

3.1. Hành Trình Tham Gia và Những Đóng Góp Thực Tiễn Của Việt Nam

Việt Nam đã có một hành trình đầy ấn tượng trong việc tham gia các hoạt động gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc. Cụ thể, vào ngày 25 tháng 5 năm 2014, Thủ tướng Chính phủ Việt Nam đã chính thức phê duyệt Đề án “Quân đội nhân dân Việt Nam tham gia hoạt động giữ gìn hòa bình Liên hợp quốc.” Ngay sau đó, Trung tâm Giữ gìn hòa bình Việt Nam (nay là Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam) đã được thành lập, trở thành cơ quan đầu mối quản lý và điều phối các hoạt động này.

Tháng 6 năm 2014, hai sĩ quan đầu tiên của Việt Nam đã lên đường làm nhiệm vụ tại Phái bộ Nam Sudan, đánh dấu sự hiện diện chính thức của Việt Nam trong lực lượng gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc. Kể từ đó, số lượng và lĩnh vực tham gia của Việt Nam không ngừng tăng trưởng. Ngoài các sĩ quan cá nhân, Việt Nam còn triển khai Bệnh viện dã chiến cấp 2 số 1 tại Nam Sudan vào tháng 10 năm 2018, thể hiện khả năng đóng góp vào các lĩnh vực chuyên môn sâu hơn. 

Liên Hợp Quốc đã nhiều lần bày tỏ sự đánh giá cao về trình độ chuyên môn, khả năng làm việc hiệu quả và ý thức kỷ luật cao của các sĩ quan Việt Nam. Nhiều sĩ quan đã được tặng thưởng huân chương, minh chứng cho sự xuất sắc trong nhiệm vụ. Việt Nam cũng đã vươn lên trở thành một trong 4 cơ sở huấn luyện của khu vực cho dự án hợp tác ba bên của Liên Hợp Quốc và tiếp nhận cương vị Chủ tịch Hiệp hội các trung tâm gìn giữ hòa bình châu Á-Thái Bình Dương vào năm 2020, khẳng định vai trò ngày càng lớn của mình trên trường quốc tế.

3.2. Nguyên Tắc và Quyền Hạn Tham Gia: Khung Pháp Lý Của Việt Nam

Để đảm bảo tính minh bạch, hiệu quả và phù hợp với lợi ích quốc gia, Việt Nam đã xây dựng một khung pháp lý chặt chẽ quy định về việc tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc. Các nguyên tắc tham gia của Việt Nam được quy định rõ tại Điều 4 Nghị quyết 130/2020/QH14 của Quốc hội, đóng vai trò quan trọng cho cả công dân và các đơn vị quân đội Việt Nam muốn tham gia lĩnh vực này.

Các nguyên tắc chính bao gồm:

• Nguyên tắc lãnh đạo và quản lý: Hoạt động gìn giữ hòa bình của Việt Nam đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng Cộng sản Việt Nam, quyết định của Hội đồng Quốc phòng và An ninh, sự thống lĩnh của Chủ tịch nước và quản lý nhà nước của Chính phủ. Điều này đảm bảo sự nhất quán và kiểm soát chặt chẽ của Nhà nước đối với mọi hoạt động.
• Nguyên tắc tuân thủ pháp luật và điều ước quốc tế: Mọi hoạt động phải tuân thủ nghiêm ngặt Hiến pháp và pháp luật Việt Nam, đồng thời phải phù hợp với Hiến chương Liên Hợp Quốc, pháp luật quốc tế và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Điều này thể hiện sự tôn trọng các chuẩn mực quốc tế và cam kết trách nhiệm của Việt Nam.
• Nguyên tắc lợi ích quốc gia và tôn trọng chủ quyền: Việc tham gia phải đảm bảo độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; phù hợp với lợi ích quốc gia, dân tộc, điều kiện và khả năng của Việt Nam. Đồng thời, Việt Nam luôn tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia khác, không can thiệp vào công việc nội bộ của họ.
• Nguyên tắc về phạm vi hoạt động: Việt Nam chỉ tham gia các hoạt động hỗ trợ khắc phục hậu quả chiến tranh, duy trì hòa bình sau xung đột, vì mục đích nhân đạo trên cơ sở đề nghị của Liên Hợp Quốc. Các phái bộ chỉ được triển khai ở quốc gia, khu vực đã được Liên Hợp Quốc thành lập phái bộ và tại các cơ quan của Liên Hợp Quốc, đảm bảo tính hợp pháp và mục đích rõ ràng.

Bên cạnh các nguyên tắc, Khoản 2 Điều 7 Nghị quyết 130/2020/QH14 cũng quy định rõ các quyền hạn của cá nhân, đơn vị tham gia:

• Quyền sử dụng phương tiện và trang bị: Cá nhân và đơn vị được giao quyền sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ, trang bị, thiết bị, phương tiện của Việt Nam và Liên Hợp Quốc theo quy định để thực hiện nhiệm vụ được giao. Điều này đảm bảo họ có đủ công cụ cần thiết để hoàn thành sứ mệnh.
• Các quyền hạn khác: Ngoài ra, họ còn có các quyền hạn khác theo quy định của pháp luật Việt Nam, quy định của Liên Hợp Quốc và các thỏa thuận giữa Việt Nam và Liên Hợp Quốc. Việc này nhấn mạnh sự bảo hộ và đảm bảo quyền lợi cho lực lượng Việt Nam khi tham gia vào các hoạt động quốc tế.

Đây là những lưu ý khi tìm hiểu ngày Quốc tế Hòa bình và hoạt động gìn giữ hòa bình của Việt Nam, đặc biệt quan trọng cho những ai quan tâm đến con đường sự nghiệp trong lĩnh vực này. Nó cung cấp cái nhìn tổng thể về sự nghiêm túc và bài bản trong cách Việt Nam tiếp cận các sứ mệnh gìn giữ hòa bình toàn cầu.

Ngày Quốc tế Hòa bình 21/9 không chỉ là một ngày kỷ niệm mà còn là lời nhắc nhở thường xuyên về trách nhiệm chung của chúng ta trong việc xây dựng một thế giới hòa bình, không bạo lực. Thông qua lịch sử hình thành, ý nghĩa sâu sắc và những đóng góp tích cực của Việt Nam, chúng ta có thể thấy rằng hòa bình là một hành trình liên tục, đòi hỏi sự chung tay của mỗi cá nhân và quốc gia. Hãy cùng nhau lan tỏa thông điệp hòa bình và hành động vì một tương lai tốt đẹp hơn cho tất cả.

Câu Hỏi Thường Gặp

1. Cá Nhân Có Thể Đóng Góp Vào Việc Gìn Giữ Hòa Bình Bằng Cách Nào?

Bạn có thể lan tỏa thông điệp hòa bình, tham gia các hoạt động cộng đồng, giải quyết xung đột nhỏ trong cuộc sống hàng ngày, tôn trọng sự khác biệt và giáo dục bản thân cùng người khác về tầm quan trọng của hòa bình.

2. Biểu Tượng Phổ Biến Nhất Của Ngày Quốc Tế Hòa Bình Là Gì và Ý Nghĩa Của Chúng?

Các biểu tượng phổ biến nhất Ngày Quốc tế Hoà bình sẽ gồm chim bồ câu trắng (tinh khiết, hy vọng), cành ô liu (hòa giải, kết thúc chiến tranh), và biểu tượng hòa bình (vòng tròn với chữ V ngược, đại diện cho phong trào giải trừ vũ khí hạt nhân).

3. Ngoài Ngày 21/9, Còn Có Những Ngày Quốc Tế Nào Khác Liên Quan Đến Hòa Bình Không?

Có, như Ngày Quốc tế Hòa bình (1 tháng 1 hàng năm, của Giáo hội Công giáo Rôma) và Ngày Quốc tế Bất bạo động (2 tháng 10 hàng năm, kỷ niệm ngày sinh Mahatma Gandhi).

4. Để Tham Gia Lực Lượng Gìn Giữ Hòa Bình Liên Hợp Quốc, Tôi Cần Chuẩn Bị Những Gì?

Cần có chuyên môn phù hợp (y tế, công binh, sĩ quan tham mưu), sức khỏe tốt, trình độ ngoại ngữ (tiếng Anh bắt buộc), kỹ năng mềm (giao tiếp, làm việc nhóm, thích nghi) và tinh thần cống hiến. Quy trình bao gồm xét tuyển qua Cục Gìn giữ Hòa bình Việt Nam, huấn luyện chuyên sâu và các bài kiểm tra của Liên Hợp Quốc.